عوارض بلفاروپلاستی؛ بررسی عوارض شایع و نادر، پیشگیری و مراقبت‌های بعد از عمل

بلفاروپلاستی به‌عنوان یک جراحی ایمن و بدون‌ریسک برای پلک شناخته شده است؛ با این حال این جراحی مانند هر عمل دیگری می‌تواند با عوارضی مانند تورم، کبودی، خشکی چشم، عدم تقارن و در موارد نادر مشکلات جدی‌تر همراه باشد. با دانستن عوارض این جراحی، می‌توانید قبل از عمل با آگاهی بیشتری برای جراحی تصمیم بگیرید و بعد از آن، علائم طبیعی دوران نقاهت را از نشانه‌های هشدار تشخیص دهید.

در این مطلب از کلینیک رز سفید، مهم‌ترین عوارض بلفاروپلاستی پلک بالا و پایین، عوارض نادر، دلایل بروز آن‌ها، راه‌های پیشگیری و مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی را بررسی می‌کنیم.

عوامل مؤثر در احتمال بروز عوارض بلفاروپلاستی

احتمال بروز تنها چند نوع عوارض خاص در همه بیماران یکسان نیست و باید وضعیت سلامت چشم و بدن، ساختار پلک، نوع جراحی و تکنیک مورد استفاده را نیز درنظر داشت. در ادامه به‌صورت دقیق این موارد را بررسی می‌کنیم.

خشکی چشم و وضعیت سطح چشم

خشکی چشم قبل از عمل بلفاروپلاستی می‌تواند تاثیر زیادی در نتیجه نهایی ایجاد کند. بلفاروپلاستی می‌تواند در دوره کوتاه پس از جراحی باعث تغییر در پلک‌زدن، توزیع اشک و میزان تماس سطح چشم با محیط شود.

طبق مقاله مروری منتشر شده در سال ۲۰۲۰، خشکی چشم پس از بلفاروپلاستی می‌تواند از طریق تغییر در عملکرد پلک، سطح چشم و مکانیسم اشک ایجاد شود؛ بنابراین بررسی وضعیت چشم قبل از عمل برای این موضوع اهیمت زیادی دارد.

بیماری‌های زمینه‌ای

درصورت داشتن بیماری‌های زمینه‌ای لازم است حتما آن‌ها را پزشک خود مطرح کنید؛ این بیماری‌ها می‌توانند شامل:

• • بیماری‌های چشمی و خشکی چشم

• • بیماری تیروئید، به‌خصوص بیماری‌های همراه با درگیری چشم

• • دیابت

• • فشار خون بالا

• • اختلالات انعقادی

• • سابقه جراحی یا بیماری‌های قبلی چشم

باشند. با این حال داشتن بیماری زمینه‌ای به‌تنهایی به معنی ممنوع بودن بلفاروپلاستی نیست، اما ممکن است پزشک نیاز به بررسی و کنترل دقیق‌تر داشته باشد.

داروها و مکمل‌ها

داروهایی وجود دارد که می‌توانند روی خطر خونریزی اثر بگذارند. بنابراین هر مراجعه کننده لازم است فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و داروهای بدون نسخه خود را پیش از عمل در اختیار جراح قرار دهد.

توجه کنید که هیچ داروی تجویزی را نمی‌توانید بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید.

سیگار و سبک زندگی

سیگار می‌تواند بر سلامت عروق و روند ترمیم بافت اثر منفی بگذارد. همچنین شواهد علمی ارتباط مصرف سیگار با بیماری چشمی تیروئید و پیامدهای نامطلوب‌تر آن را نشان داده‌اند و تاکید‌ می‌کنند که به این موضوع بیشتر در بیماران مبتلا به بیماری چشمی تیروئید پرداخته شود.

تجربه جراح و تکنیک جراحی

بلفاروپلاستی به دلیل پیچیدگی آناتومی پلک، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است. با برداشت بیش از حد پوست یا چربی می‌توان باعث مشکلات عملکردی و زیبایی شد؛ به همین دلیل هدف شما از جراحی نباید صرفا «برداشتن حداکثر بافت ممکن» باشد.

توجه به نوع عمل

عوارض بلفاروپلاستی پلک بالا و عوارض بلفاروپلاستی پلک پایین به‌طور کامل یکسان نیستند.

در پلک بالا ممکن است مشکلاتی مانند عدم تقارن، اسکار، پتوز، لاگوفتالموس و خشکی سطح چشم مطرح باشند. در پلک پایین، تغییر موقعیت پلک مانند اکتروپیون و رتراکشن پلک اهمیت بیشتری دارد.

عوارض شایع بلفاروپلاستی؛ از تورم تا خشکی چشم

بخش زیادی از علائمی که بیمار در روزها و هفته‌های اول تجربه می‌کند، بخشی از روند طبیعی ترمیم هستند و ممکن است صرفا به معنی ایجاد عارضه دائمی نباشند.

کبودی و تورم

کبودی و تورم از جمله شایع‌ترین علائم شناخته شده بعد از بلفاروپلاستی هستند. شدت آن‌ها بین افراد متفاوت است اما معمولا در روزهای ابتدایی بیشتر دیده می‌شوند.

استفاده از کمپرس سرد، استراحت و بالا نگه داشتن سر می‌تواند به کنترل این علائم کمک کند. طبق مطالعات برخی منابع تخصصی نیز استفاده از کمپرس سرد را در روزهای ابتدایی توصیه می‌شود.

اما اگر تورم به‌صورت ناگهانی و شدید افزایش پیدا کند، به‌خصوص اگر با درد شدید، بیرون‌زدگی چشم یا تغییر بینایی همراه باشد، دیگر نباید آن را فقط تورم طبیعی دانست.

خشکی چشم بعد از بلفاروپلاستی

یکی از علائمی که بیماران ممکن است در دوره نقاهت تجربه کنند، خشکی چشم بعد از بلفاروپلاستی است.

بیمار ممکن است احساس کند:

• • چشم‌ها می‌سوزند؛

• • جسم خارجی داخل چشم وجود دارد؛

• • چشم‌ها زود خسته می‌شوند؛

• • سطح چشم خشک یا تحریک‌شده است؛

• • دید برای مدت کوتاهی نوسان دارد.

تورم پلک و تغییر موقت در پلک‌زدن می‌تواند روی سطح اشکی اثر بگذارد. پزشک متخصص ممکن است در بعضی بیماران، استفاده از اشک مصنوعی یا ژل و پماد چشمی برای کاهش علائم توصیه کند.

خوشبختانه خشکی چشم معمولا یک مشکل قابل مدیریت است و به معنی آسیب دائمی نیست.

آبریزش چشم

خشکی و تحریک سطح چشم می‌تواند باعث آبریزش چشم نیز شود.

عواملی مانند اختلال موقت در عملکرد پلک‌زدن، تورم بافت‌های پلک و تغییر موقعیت مجرای اشکی می‌توانند در ایجاد آبریزش نقش داشته باشند. در بیشتر بیماران، با کاهش تورم و بازگشت عملکرد طبیعی پلک، این مشکل بهتر می‌شود.

ناتوانی موقت در بستن کامل چشم

گاهی بیماران نمی‌توانند بعد از جراحی، به دلیل تورم، سفتی بافت یا تغییر موقت عملکرد پلک، چشم خود را به‌طور کامل ببندند. این وضعیت را لاگوفتالموس (Lagophthalmos) می‌نامند.

اگر بسته نشدن چشم باعث خشکی شدید سطح چشم شود، محافظت از قرنیه اهمیت زیادی پیدا می‌کند. با مشاوره و طبق نظر پزشک متخصص می‌توان از روان‌کننده‌های چشمی برای جلوگیری از آسیب سطح چشم استفاده کرد.

اسکار و جای بخیه

پوست پلک از نظر توانایی ترمیم عملکرد مطلوبی دارد، اما محل برش ممکن است در هفته‌های اول بیشتر دیده شود.

در ابتدا اسکار ممکن است کمی برجسته، صورتی یا سفت دیده شود اما با گذشت زمان محوتر شود. در افرادی که استعداد ایجاد اسکار هیپرتروفیک یا کلوئید دارند، اسکار می‌تواند برجسته‌تر باقی بماند.

مراقبت از زخم و استفاده از درمان‌های موضعی باید مطابق توصیه جراح شما انجام شود.

عدم تقارن پلک‌ها

امکان دیده شدن عدم تقارن جزئی در روزها و هفته‌های اول وجود دارد؛ چرا که تورم دو طرف ممکن است یکسان نباشد.

درصورتی که عدم تقارن پس از فروکش کردن تورم همچنان دیده شود، جراح می‌تواند علت آن را بررسی و در نهایت آن را اصلاح کند. در بعضی موارد، مشاهده و صبر کافی است و در برخی موارد انتخاب‌شده ممکن است جراحی ترمیمی بلفاروپلاستی مطرح شود.

عوارض نادر اما جدی بلفاروپلاستی

عوارض شدید بلفاروپلاستی بسیار نادر هستند، با این حال بهتر است با آن‌ها آشنا باشید؛ زیرا بعضی از این مشکلات در صورت تاخیر در درمان می‌توانند به عملکرد چشم آسیب بزنند.

چطور از عوارض بلفاروپلاستی جلوگیری کنیم؟

شروع پیشگیری از عوارض بلفاروپلاستی، بلافاصله قبل از روز جراحی است.

معاینه دقیق پیش از عمل

جراح باید وضعیت پلک، سطح چشم، بسته شدن چشم، شلی پلک و مشکلات زمینه‌ای را بررسی کند. درصورتی که بیمار علائم خشکی چشم داشته باشد، امکان بررسی دقیق‌تر سطح چشم و وضعیت اشک وجود دارد.

کنترل بیماری‌های زمینه‌ای

حتما بیماری‌هایی مانند فشار خون، دیابت یا مشکلات تیروئیدی را قبل از جراحی به پزشک اطلاع دهید. به‌خصوص در بیماری چشمی تیروئید، وضعیت چشم و فعالیت بیماری اهمیت زیادی دارد.

بررسی داروها

فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و داروهای بدون نسخه را به جراح ارائه کنید. قطع یا تغییر داروهای تجویزی باید فقط با نظر پزشک انجام شود.

ترک سیگار

ترک سیگار پیش از عمل می‌تواند بخشی از برنامه آماده‌سازی بیمار باشد و در بیماران مبتلا به بیماری چشمی تیروئید اهمیت ویژه‌ای دارد.

انتخاب جراح مناسب

در جلسه مشاوره، نه تنها درباره ظاهر نهایی، بلکه درباره دوره نقاهت، بایدها و نبایدها و مدیریت عوارض نیز سوال بپرسید.

۱۰ سوال مهم و کاربردی برای جلسه مشاوره پیش از عمل شما

1. 1. آیا من کاندید مناسبی برای بلفاروپلاستی هستم؟

1. 1. بلفاروپلاستی پلک بالا برای من مناسب‌تر است یا پلک پایین؟

1. 1. آیا خشکی چشم دارم؟

1. 1. آیا نیاز به بررسی سطح چشم دارم؟

1. 1. چه مقدار پوست یا چربی قرار است برداشته یا جابه‌جا شود؟

1. 1. مهم‌ترین عوارض احتمالی در شرایط من چیست؟

1. 1. در صورت ایجاد عدم تقارن چه اقدامی انجام می‌شود؟

1. 1. مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی برای من چگونه خواهد بود؟

1. 1. چه زمانی می‌توانم به کار و فعالیت ورزشی برگردم؟

1. 1. در صورت بروز یک عارضه، روند پیگیری و درمان چگونه خواهد بود؟

مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی؛ برنامه روزانه و هفتگی

انجام و رعایت مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی نقش بسیار مهم و تاثیرگذاری در کنترل علائم و تشخیص زودهنگام مشکلات دارند.

مراقبت از اسکار

محل برش باید مطابق دستور جراح مراقبت شود. از مصرف خودسرانه کرم، پماد یا محصولات ضداسکار در اطراف چشم خودداری کنید.

لنز تماسی بعد از عمل

تا زمان تایید جراحی از استفاده از لنز تماسی بعد از عمل خودداری کنید؛ زیرا تحریک چشم در دوره‌ای که سطح چشم و پلک هنوز در حال ترمیم هستند، می‌تواند مشکل‌ساز شود.

فعالیت بدنی

در روزهای ابتدایی بهتر است فعالیت‌هایی که فشار داخل سر و صورت را افزایش می‌دهند، از جمله خم شدن شدید، زور زدن و ورزش سنگین، را انجام ندهید.

چه زمانی باید به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید؟

نمی‌توان گفت که همه علائم بلفاروپلاستی در تهران، بعد از عمل خطرناک هستند، با این حال اگر یکی از موارد زیر ایجاد شد، سریعا به پزشک مراجعه کنید.

• • کاهش ناگهانی یا قابل توجه بینایی

• • از دست رفتن بینایی

• • درد شدید یا رو به افزایش

• • تورم شدید و ناگهانی، به‌خصوص در یک طرف

• • خونریزی قابل توجه

• • دوبینی شدید یا جدید

• • بیرون‌زدگی چشم

• • تب همراه با قرمزی و تورم رو به افزایش

• • ترشح چرکی یا بدبو

• • مشکل واضح در حرکت چشم

کاهش بینایی همراه با تورم یا درد شدید می‌تواند نشانه یک اورژانس چشمی مانند خونریزی رتروبولبار باشد. در این وضعیت، تشخیص و درمان سریع برای حفظ بینایی اهمیت دارد.

درمان عوارض و جراحی ترمیمی بلفاروپلاستی

بسته به نوع مشکل، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• • مشاهده و پیگیری

• • درمان‌های حمایتی

• • روان‌کننده‌های چشمی

• • درمان عفونت در صورت تأیید پزشک

• • مراقبت از زخم

• • اصلاح اسکار

• • اقدامات تخصصی برای اصلاح موقعیت پلک

• • یا جراحی ترمیمی بلفاروپلاستی

طیق مقاله مروری منتشر شده سال ۲۰۲۵، بسیاری از عوارض عملکردی و زیبایی بلفاروپلاستی پلک پایین با درمان محافظه‌کارانه یا جراحی ترمیمی قابل مدیریت گزارش شده‌اند. با این حال توجه داشته باشید که انتخاب روش درمان به علت، شدت مشکل و مدت زمان سپری‌شده از جراحی بستگی دارد.

چه زمانی جراحی ترمیمی انجام می‌شود؟

نمی‌توان زمانی مناسب جراحی ترمیمی برای همه افراد به‌صورت یکسان تعیین کرد. در صورتی که مشکل ناشی از تورم موقت باشد، صبر کردن تا فروکش کردن تورم می‌تواند منطقی‌تر باشد؛ اما در برخی شرایط اورژانسی مانند هماتوم رتروبولبار، درمان نباید به تاخیر بیفتد.

بنابراین تصمیم درباره جراحی ترمیمی باید پس از معاینه توسط پزشک متخصص و مشخص شدن علت مشکل، گرفته شود.

مقایسه خطرات و مزایا؛ آیا بلفاروپلاستی ارزش انجام دارد؟

بلفاروپلاستی در مجموع جراحی‌ای با میزان بالای رضایت و عوارض جدی گزارش شده است، اما معنی «کم‌خطر» به معنی «بدون خطر» نیست. مقاله مروری سال ۲۰۲۵ نیز ایمنی کلی بلفاروپلاستی پلک پایین را مطلوب ارزیابی کرده است.

چه زمانی تصمیم برای جراحی منطقی‌تر است؟

تصمیم مناسب برای جراحی زمانی گرفته می‌شود که بیمار:

• • از هدف جراحی انتظار واقع‌بینانه داشته باشد؛

• • وضعیت سلامت عمومی و چشمی مناسبی داشته باشد یا بیماری‌های زمینه‌ای او کنترل شده باشند؛

• • خطرات و مزایای جراحی را بداند؛

• • درباره نتیجه احتمالی و دوره نقاهت با جراح صحبت کرده باشد.

درصورتی که هدف بیمار بر اساس انتظار غیرواقع‌بینانه و غیرمنطقی باشد یا مشکلات زمینه‌ای چشم به‌درستی و دقیق بررسی نشده باشند، ابتدا باید این موارد بررسی شوند.

علائم شایع و نادر، زمان بروز، درمان‌های فوری، راه‌های پیشگیری و چک‌لیست مراقبت بعد از عمل

چک‌لیست ملاقات با جراح و علائم اضطراری

برای اینکه اطلاعات این مقاله کاربردی‌تر شود، پیشنهاد می‌کنیم چک‌لیست زیر را قبل از جراحی مطالعه کنید.

چک‌لیست آماده مشاوره بلفاروپلاستی

☐ سابقه بیماری‌های چشمی را به پزشک گفته‌ام.
☐ درباره خشکی چشم سؤال کرده‌ام.
☐ داروها و مکمل‌های مصرفی خود را اعلام کرده‌ام.
☐ سابقه بیماری تیروئید را اعلام کرده‌ام.
☐ سابقه دیابت و فشار خون را گفته‌ام.
☐ درباره سیگار و سایر عادات مرتبط با سلامت توضیح داده‌ام.
☐ درباره تفاوت بلفاروپلاستی پلک بالا و پایین سوال کرده‌ام.
☐ درباره احتمال عدم تقارن سوال کرده‌ام.
☐ درباره عوارض احتمالی و نحوه درمان آن‌ها سؤال کرده‌ام.
☐ درباره زمان بازگشت به کار و ورزش سوال کرده‌ام.
☐ درباره مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی دستور کتبی دریافت کرده‌ام.
☐ شماره تماس برای شرایط اورژانسی را در اختیار دارم.

چک‌لیست علائم اضطراری

در صورت مشاهده موارد زیر، تماس با پزشک را به تاخیر نیندازید:

☐ کاهش یا از دست رفتن بینایی
☐ درد شدید یا ناگهانی
☐ تورم سریع و شدید، به‌خصوص یک‌طرفه
☐ بیرون‌زدگی چشم
☐ دوبینی شدید یا جدید
☐ خونریزی قابل توجه
☐ تب همراه با قرمزی و تورم رو به افزایش
☐ ترشح چرکی یا بدبو
☐ اختلال واضح در حرکت چشم

خودارزیابی ساده بعد از عمل

• • تورم و کبودی خفیف: می‌تواند بخشی از روند طبیعی بهبود باشد.

• • خشکی، سوزش یا جسم خارجی: امکان رخ دادن آن در دوره ابتداییوجود دارد؛ در صورت شدت یا تداوم، با پزشک تماس بگیرید.

• • عدم تقارن خفیف: ممکن است به دلیل تفاوت تورم دو طرف باشد و نیاز به زمان داشته باشد.

• • درد شدید، کاهش دید یا تورم ناگهانی: علامت هشدار است و نیاز به ارزیابی فوری دارد.

جمع‌بندی؛ آیا عوارض بلفاروپلاستی قابل پیشگیری هستند؟

بلفاروپلاستی یک جراحی کم‌خطر و ایمن است، اما می‌تواند مانند هر عمل دیگری با عوارضی از جمله تورم، کبودی، خشکی چشم و آبریزش و به‌ندرت عوارض جدی‌تری مانند اکتروپیون، پتوز، هماتوم مداری و اختلال بینایی همراه باشد.

کاهش خطر عوارض بلفاروپلاستی به انتخاب مناسب بیمار، بررسی دقیق پیش از عمل توسط پزشک متخصص، مهارت و باتجربه بودن جراح و رعایت صحیح مراقبت‌های بعد از بلفاروپلاستی بستگی دارد. در صورت کاهش دید، درد شدید یا تورم ناگهانی، لازم است سریعا به پزشک مراجعه کنید.

برای دریافت مشاوره تخصصی و رایگان و بررسی شرایط انجام بلفاروپلاستی، می‌توانید با کلینیک زیبایی رز سفید در ارتباط باشید.

پرسش‌های متداول درباره عوارض بلفاروپلاستی

۱. آیا خشکی چشم بعد از بلفاروپلاستی دائمی می‌شود؟

در بیشتر موارد موقتی است، اما اگر خشکی چشم ادامه‌دار یا شدید باشد، باید توسط چشم‌پزشک بررسی شود.

۲. عوارض بلفاروپلاستی پلک بالا چیست؟

تورم، کبودی، خشکی چشم، عدم تقارن، اسکار، لاگوفتالموس و در موارد نادر پتوز، خونریزی یا مشکلات بینایی ممکن است ایجاد شود.

۳. عوارض بلفاروپلاستی پلک پایین چیست؟

خشکی چشم، تورم، کبودی، آبریزش، تغییر موقعیت پلک، اکتروپیون و رتراکشن پلک از عوارض احتمالی بلفاروپلاستی پلک پایین هستند.

۴. آیا بعد از بلفاروپلاستی دوبینی ایجاد می‌شود؟

دوبینی بعد از بلفاروپلاستی نادر است، اما در صورت بروز یا تداوم باید توسط پزشک ارزیابی شود.

۵. آیا جای بخیه بعد از بلفاروپلاستی می‌ماند؟

برش‌ها معمولا در چین‌های طبیعی پلک ایجاد می‌شوند، اما میزان قابل مشاهده بودن اسکار به شرایط پوست و روند ترمیم هر فرد بستگی دارد.

۶. چه مدت بعد از بلفاروپلاستی می‌توان به سر کار برگشت؟

بسیاری از افراد حدود ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از عمل آمادگی بیشتری برای بازگشت به اجتماع و کار دارند، اما زمان دقیق به روند بهبود بستگی دارد.

۷. آیا عوارض بلفاروپلاستی با لیزر متفاوت است؟

لیزر می‌تواند عوارض اختصاصی خود را داشته باشد و استفاده از آن به معنی بی‌خطر بودن کامل روش نیست.

۸. عوارض بلفاروپلاستی زیر چشم چیست؟

تورم، کبودی، خشکی چشم، آبریزش، تغییر شکل چشم، اکتروپیون و رتراکشن پلک از عوارض احتمالی بلفاروپلاستی زیر چشم هستند.

۹. آیا «عوارض بلفاروپلاستی بینی» اصطلاح پزشکی دقیقی است؟

خیر، بلفاروپلاستی مربوط به جراحی پلک است و اصطلاح «عوارض بلفاروپلاستی بینی» از نظر پزشکی صحیح نیست.